Canlı Destek

ÇOCUKLARDA YÜKSEK ATEŞ

Acıbadem Eskişehir Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Halil KÖSE çocuklarda aileyi paniğe sokup telaşlandıran ve çok sık görülen ateş yükselmesine ait önemli açıklamalarda bulundu. 

Ateş ailelerin ve hekimlerin çok sık karşılaştığı bir şikayettir. Ailelerde ateş fobisi, ateş korkusu tariflenmiş olup aileleler ateşli çocuğun ateşli havale geçireceği, kalıcı beyin hasarı oluşup özürlü olacağı ve ölümle karşılayacağı korkularına sahiptirler.

Ateş nedir, nasıl tarif edelim?

Vücut ısısının normalin üzerine çıkma ateş olarak tanımlanır. Yani vücut ısısını koltuk altı ölçümle 37,2 °C üstü, kulaktan ölçümle 37,8 °C üstü ve rektaldan (anüsten) ölçümle 38 °C üstü olarak tanımlanır. 

Ateş hastalık değil, hastalık belirtisidir. Ateş düşünce hastalık iyileşmiş sayılmaz. Vücudun mikroorganizmalara karşı kendini savunması için beyinde ayar noktasında ateşin yükseltilmesi emri gelmektedir. Vücudumuz titreyerek ve bazı maddeler salgılayarak ateşi yükseltmektedir. Mikroplarla hem savaşma ortamını oluşturur, hem de mikropların üremesini engeller. Yani ateş lehimize olan bir şeydir ve faydalıdır. Bize hastalık hakkında bilgi verir, uyarır. Önlem almamızı sağlar. 

Ayrıca ateşin yüksekliği hastalığın kötü ve ağır olduğu anlamına gelmediği gibi, ateşin düşük derecelerde seyretmesi daha selim hastalık olduğu anlamına gelmez. Yani ateş ile ateşi yapan hastalığın kötülüğü arasında doğru bir orantı yoktur.

Ateşten sorumlu nedenleri nelerdir?

Çocuklarda ateşin en sık nedeni enfeksiyonlardır. Enfeksiyonlardan da en sık neden virüsler (%80) ve bakteriler (%20) gibi neden olur. Antibiyotiklerin virüslere etki etmediği düşünülürse ateşli hastalara antibiyotik tedavisi şart değildir ve antibiyotik ateşi düşürmez. Ancak hekim tarafından uygun görülen hastalara antibiyotik tedavisi başlanabilir. Uygun dozda antibiyotik başlanan hastalar da bile antibiyotiğin etki etme süresine bağlı ateş 3 gün sürebilir.   

Ateşin çocuklardaki diğer nedenleri ise aşılar, diş çıkarmaları, dış ortam ısı yüksekliği, guatr hormon yüksekliği, kanserler, romatizmal hastalıklar, doku hasarı ve travmalar sayılabilir.

Ateşi her yükselen hasta HAVALE geçirir mi?

Ateşli havale 5 ay ile 6 yaş arası çocuklarda görülen bir durumdur. Yani çocuğumuz 5 ay altında ve 6 yaş üzerinde ise ateşli havale geçirmez. Ateşli çocuklarda havale riski yaklaşık %4 civarlarındadır. Ateşli havale genellikle kısa sürer ve genellikle beyine zarar vermez.

Çocuk özellikle 1 yaş altındaysa, 38 °C derece altında havale geçirme öyküsü varsa, daha önce ailede havale geçirme öyküsü varsa, hastanın ilk nöbeti komplike ve 15 dakikadan uzun sürmüşse ve ateş çıkmasıyla nöbet arasındaki süre kısaysa ateşli havale geçirme riski yüksektir, ateşe daha dikkatli olmak gerekir.

Evde ateşli havale geçirir ise  nelere dikkat etmek gerektir

Ağızdan besin çıkarılması gerekir. Midede olan gıdalar akciğerine kaçmaması için çocuk yan yatırılmalıdır. Havale geçirirken başını bir yere vurmaması için elimizle başını desteklemek gerekir. Ilık su ile duş alındırılabilir. Varsa havale fitili veya havale ilacı uygun dozda dikkatli kullanılabilir. Havale geçiren çocuğa kesinlikle ateş düşürücüler ağızdan verilmez.

Ateş yükselince hangi durumlarda mutlaka doktora gitmeliyiz?

Çocuğumuz 3 ayın altı ise, genel durum bozukluğu varsa, ateşi 1 günden uzun sürüyorsa ve ateşe eşlik eden semptom yoksa veya ateşe eşlik eden döküntü, kusma, ishal, idrar problemi, nefes almada zorluk gibi şikayetler varsa mutlaka hastane şartlarında uzman hekime başvurmalıyız.

Ateşi ne zaman düşürelim?

Ateş ile birlikte genel durum bozukluğu, huzursuzluk, halsizlik, baş ağrısı, sayıklama hali varsa, ateşi 39 °C üstüyse, ateşi olan hastanın altta yatan metabolik hastalık, kalp hastalığı, akciğer sorunu varsa ve daha önceden ateş ile tekrarlayan havale öyküsü varsa ateşi düşürelim. Diğer durumlarda ateşin vücut savunması için olduğunu ve lehimize bir durum olduğunu unutmayalım.

Ateşi nasıl düşürelim?

Öncelikle ortamın ısısı kontrol edilmeli, ortam sıcaklığı 22-24 °C derece olması sağlanmalıdır. Çocuğun üstü örtülmemeli ve kalın giydirilmemelidir. Ateşli çocuklar üzerlerinde ince bir pijama ya da fanila ile oturmalıdırlar. Çocuklarımıza parasetamol ve ibuprofen içeren ateş düşürücüler uygun doz ve sıklıkta (yaklaşık 10 kg’ya bir ölçek ve günde 3’er kez dönüşümlü olarak) kullanılabilir. Şuruplar 30-60 dakika içinde etkiliyken, fitiller genellikle 15 dakika içinde etki gösterir. Ateşli olan çocuğa bol sıvı verilmelidir. Genel olarak çocuklara ateş düşürücü iğneler önermiyoruz.

Özetle;

Ateş, korkacağımız ve panik yapacağımız bir durum değildir. Ateşli her çocuğa antibiyotik vermek gerekmez, doktorunuz uygun gördüğü hastaya verecektir. Ateş 3-7 gün sürebilir ve acil tedavi edilecek bir durum değildir, ancak ateşi düşürmeyi her anne-baba öğrenmelidir.